Zapas na szew (w magazynach często: naddatek na szwy) to odległość między brzegiem tkaniny a linią szwu. Od niego zależy, czy sukienka będzie pasować, a bloki patchworkowe spotkają się w narożnikach. Najważniejsza zasada brzmi: zawsze sprawdź, co mówi Twój wykrój. Poniżej znajdziesz wszystkie typowe wartości, żeby żaden wykrój Cię nie zaskoczył.
Tabela: zapas na szwy według rodzaju wykroju
| Wykrój lub technika | Zapas | W calach | Wliczony w wykrój? |
|---|---|---|---|
| Wykroje kopertowe USA (Big 4: Simplicity, McCall's, Butterick, Vogue) | 1,5 cm | 5/8 in | tak |
| Wykroje kopertowe europejskie i brytyjskie (na przykład New Look) | 1,5 cm | 5/8 in | tak |
| Magazyn Burda Style, OTTOBRE, japońskie książki z wykrojami | dodaj 1 do 1,5 cm, podłożenie 2 do 4 cm | 3/8 do 5/8 in, podłożenie 3/4 do 1 1/2 in | nie |
| Wykroje Burda w kopercie | sprawdź na kopercie | zależnie od wykroju | |
| Wykroje niezależnych projektantek (indie) | 1 cm, 1,5 cm, 3/8, 1/2 lub 5/8 in | tak, ale sprawdź | |
| Dzianiny szyte na overlocku | 6 mm do 1 cm | 1/4 do 3/8 in | tak |
| Patchwork (zszywanie elementów) | 0,75 cm | 1/4 in | dodajesz przy cięciu |
| Patchwork angielski (EPP) | 1 cm (lub 0,75 cm) | 3/8 in (lub 1/4 in) | zawijany na papier |
| Aplikacja z podwinięciem | 0,5 cm | 3/16 do 1/4 in | |
| Rag quilt (szwy na wierzchu) | 1,25 do 1,5 cm | 1/2 do 5/8 in | |
| Przyszywanie lamówki do quiltu | 0,75 do 1 cm | 1/4 do 3/8 in |
Wykroje z magazynu Burda: jak dodać zapas
Magazyn Burda Style ma w Polsce wierne grono czytelniczek i czytelników. Wykroje z arkusza są tradycyjnie narysowane bez zapasów, a instrukcja modelu podaje, jaką szerokość dodać. Tak to zrobisz:
- Odrysuj swój rozmiar na kalce lub papierze do wykrojów.
- Dodaj zapas wokół każdego elementu. Najprościej linijką krawiecką z podziałką albo radełkiem podwójnym ustawionym na 1,5 cm. Domowy trik: dwa ołówki sklejone gumką dają linię odsuniętą o około 1 cm.
- Na dole dodaj podłożenie: 2 do 4 cm, w zależności od tkaniny i modelu (więcej przy spódnicach z grubszej tkaniny, mniej przy bluzkach).
- Nie dodawaj zapasu wzdłuż linii złożenia tkaniny (przód lub tył cięty na złożeniu).
- Przenieś znaki (nacięcia, kropki) na linię szwu, a nacinaj w zapasie najwyżej 3 mm.
Alternatywa: przypnij wykrój bez zapasu, obrysuj go kredą na tkaninie i wytnij 1,5 cm od linii. Linia kredy jest wtedy linią szwu.
Przeliczanie zapasów: centymetry i cale
| Zapas w cm | Najbliższy w calach | Dokładnie |
|---|---|---|
| 0,6 cm | 1/4 in | 0,635 cm |
| 0,75 cm | 1/4 in (patchwork metryczny) | 0,635 cm |
| 1 cm | 3/8 in | 0,953 cm |
| 1,3 cm | 1/2 in | 1,27 cm |
| 1,5 cm | 5/8 in | 1,588 cm |
| 2 cm | 3/4 in | 1,905 cm |
| 2,5 cm | 1 in | 2,54 cm |
Różnice wyglądają na małe, ale się sumują. Szew 1,5 cm zamiast 1,588 cm w spódnicy z czterema szwami pionowymi daje 4 x 2 x 0,088 = około 0,7 cm więcej obwodu. Dlatego szyj wykrój w tym systemie, w którym został narysowany.
Jak szyć równym zapasem
Na płytce ściegowej większości maszyn są linie w milimetrach i calach (zwykle 10, 15, 20 mm oraz 3/8, 5/8 in). Prowadź brzeg tkaniny wzdłuż linii, patrząc na nią, a nie na igłę.
Taśma lub magnes: przyklej kawałek taśmy malarskiej albo postaw magnetyczny prowadnik na wybranej linii. Uwaga: magnes trzymaj z dala od maszyn komputerowych, jeśli producent tak zaleca.
Zapas w patchworku: 0,75 cm i „wąskie” 1/4 in
W patchworku zapas decyduje o wszystkim. Każdy kwadrat lub prostokąt tniesz o 2 x zapas większy od gotowego: + 1,5 cm w projektach metrycznych i + 1/2 in w calowych. Kwadrat gotowy 10 cm tniesz na 11,5 cm, kwadrat 4 in na 4 1/2 in.
Po zaprasowaniu szwu na bok tkanina zagina się i zabiera grubość nitki lub dwóch. Dlatego doświadczone osoby szyjące patchwork szyją „wąskim” zapasem (scant): 0,75 cm minus 1 mm, czyli o jedną lub dwie grubości nitki węższym niż 1/4 in.
Próba trzech pasków: zszyj trzy paski 4 x 9 cm długimi bokami i rozprasuj. Gotowy element musi mieć 9 cm. W calach trzy paski 1 1/2 x 3 1/2 in dają 3 1/2 in. Węższy wynik oznacza za szeroki szew.
Wykończenie zapasów
| Wykończenie | Potrzebny zapas | Do czego |
|---|---|---|
| Zygzak lub ścieg obrzucający | 1 do 1,5 cm | bawełna, len, codzienne szycie |
| Overlock 3 lub 4 nitki | 6 mm do 1,5 cm (nóż przycina nadmiar) | dzianiny, większość tkanin |
| Szew francuski | 1,5 cm (0,5 + 1 cm) | cienkie tkaniny, bielizna, dziecięce ubranka |
| Szew wykładany (jak w jeansach) | 1,5 do 2 cm | jeans, odzież robocza, torby |
| Lamówka (Hong Kong) | 1,5 cm | żakiety bez podszewki, wełna |
Najczęstsze błędy
- Brak zapasu przy wykroju z Burdy. Gotowa rzecz jest o kilka rozmiarów za mała. Zawsze przeczytaj instrukcję.
- Podwójny zapas. Dodany do wykroju, który już go ma. Sprawdź kopertę lub instrukcję wykroju PDF.
- Mieszanie systemów. Wykrój w calach z zapasem 1,5 cm zamiast 5/8 in daje drobne różnice na każdym szwie.
- Zbyt głębokie nacięcia. Nacinaj znaki w zapasie najwyżej na 3 mm.
- Brak próby w patchworku. Zapas o 1 mm za szeroki zabiera 2 mm na każdym szwie, więc rząd z 6 szwami wychodzi o 1,2 cm za krótki.
Zapas na szwy zawsze pod kontrolą w SewNQuilt
W aplikacji SewNQuilt kalkulator Zapas na szwy podpowiada, ile dodać lub odciąć na każdym brzegu, gdy wykrój ma inny zapas niż ten, którym szyjesz, także przy wykrojach bez zapasu, jak Burda. Każdy projekt podaje swój zapas na szwy w centymetrach lub calach, a gdy dodajesz własny wykrój, aplikacja zapisuje jego zapas razem z rozmiarami, materiałami i krokami. Wykroje drukowane w Twoim rozmiarze pokazują zapas na każdym elemencie, na kartkach A4, jako plik A0 do ksero albo w trybie projektora. A Szkoła szycia i Szkoła maszyny uczą prowadzenia równego szwu.
Pobierz SewNQuilt i szyj każdy szew z pewnością. W przeglądarce działa darmowy przelicznik zapasu na szwy.
Najczęstsze pytania
Ile cm zapasu na szwy dodać do wykroju?
Najczęściej 1,5 cm na szwy konstrukcyjne i 2 do 4 cm na podłożenie. Przy dzianinach szytych na overlocku wystarczy 6 mm do 1 cm. Zawsze najpierw sprawdź, ile podaje instrukcja wykroju.
Czy wykroje Burda mają zapasy na szwy?
Wykroje z arkusza magazynu Burda Style tradycyjnie nie mają zapasów, a instrukcja każdego modelu podaje, czy i ile dodać. Wykroje w kopercie sprawdź na kopercie, bo zależy to od serii.
Ile to jest 5/8 cala w centymetrach?
5/8 in to 1,5875 cm, w praktyce 1,5 cm. To standardowy zapas w amerykańskich wykrojach kopertowych.
Jaki zapas na szew w patchworku?
0,75 cm w projektach metrycznych i 1/4 in (0,635 cm) w calowych. Wiele osób szyje „wąskim” zapasem, o grubość nitki mniejszym, żeby elementy po zaprasowaniu miały pełny wymiar.
Naddatek czy zapas na szew?
To to samo. W instrukcjach magazynów często pisze się „naddatek na szwy”, a w szkołach krawieckich i w aplikacji SewNQuilt „zapas na szew”. Oba oznaczają odległość od brzegu tkaniny do linii szwu.
Czy przy podłożeniu też dodaje się zapas?
Tak, podłożenie (zapas na dole) jest zwykle szersze: 2 do 4 cm przy spódnicach, sukienkach, spodniach i bluzkach, a przy dzianinach szytych coverlockiem 2 do 3 cm.
Czytaj dalej
Źródła
- Simplicity, size charts and pattern information (zapas 5/8 in wliczony), https://simplicity.com/size-charts/, sprawdzono 31.10.2026.
- OTTOBRE design, size charts i instrukcje (wykroje bez zapasów), https://www.ottobredesign.com/pages/size-charts, sprawdzono 31.10.2026.
- SewNQuilt Sewing Standards, sekcja 9: konwencje zapasów (Big 4 5/8 in wliczone, Burda Style magazyn, OTTOBRE i japońskie książki bez zapasów, dodać 1 do 1,5 cm i podłożenie 2 do 4 cm, dzianiny na overlocku 6 mm do 1 cm), sekcja 10 (nacinanie znaków najwyżej 3 mm).
- SewNQuilt Quilting Standards, sekcja 2: zapasy w patchworku (1/4 in, 0,75 cm, wąski zapas, EPP, aplikacja, rag quilt, lamówka) i próba trzech pasków.
- ISO 4916:1991, Textiles, Seam types, https://www.iso.org/standard/10934.html, sprawdzono 31.10.2026.
- NIST, SI units of length (1 in = 2,54 cm), https://www.nist.gov/pml/owm/si-units-length, sprawdzono 31.10.2026.
Źródła zdjęć
- Jacob Moseholt, Pexels, ID 31070320, https://www.pexels.com/photo/sewing-tools-and-accessories-on-pattern-paper-31070320/
- Zrzut ekranu: aplikacja SewNQuilt (własny).
- Rysunki: silnik rysunkowy SewNQuilt.