De naadtoeslag (in Vlaanderen ook naadwaarde) is de strook stof tussen de stiklijn en de snijkant. Klinkt simpel, toch zorgt hij voor de meeste verwarring bij beginners. De reden: niet elk patroon doet het hetzelfde. Sommige patronen hebben de naad er al bij, andere niet. En quilters werken met een veel smallere naad dan kledingnaaisters. Deze pagina zet alles op een rij.
De tabel: naadtoeslag per soort patroon
| Soort patroon | Naadtoeslag | Inbegrepen? |
|---|---|---|
| Knipmode (tijdschrift en pdf) | zelf aanknippen, volg de werkbeschrijving | nee |
| Burda Style tijdschrift | 1 tot 1,5 cm (3/8 tot 5/8 in), zomen 2 tot 4 cm | nee |
| OTTOBRE design | 1 tot 1,5 cm (3/8 tot 5/8 in), zomen 2 tot 4 cm | nee |
| Japanse patroonboeken en tijdschriften | 1 tot 1,5 cm (3/8 tot 5/8 in) | nee |
| Amerikaanse envelop patronen (Butterick, McCall's, Simplicity, Vogue, New Look) | 1,5 cm (5/8 in) | ja |
| Europese envelop patronen | meestal 1,5 cm (5/8 in) | meestal ja, lees de envelop |
| Indie patronen (geweven stof) | 1 cm, 1,5 cm, 3/8 in, 1/2 in of 5/8 in | meestal ja, verschilt per merk |
| Tricot voor de lockmachine | 6 mm tot 1 cm (1/4 tot 3/8 in) | meestal ja |
| Quilten (patchwork) | 0,75 cm, of 1/4 in in inch patronen | ja, altijd in de kniplijst |
De gouden regel: lees altijd wat het patroon zelf zegt. Dat staat op de envelop, bovenaan de werkbeschrijving of in de legenda van het patroonblad.
Waarom zijn tijdschriftpatronen zonder naadtoeslag?
Op één patroonblad van Knipmode, Burda Style of OTTOBRE staan tientallen modellen in alle maten over elkaar heen. Zonder naadtoeslag zijn de lijnen dunner en makkelijker over te trekken. En je ziet precies waar je stikt, wat het passen en aanpassen makkelijker maakt. Knipmode schrijft het letterlijk bij zijn patronen: de patroondelen zijn exclusief naadtoeslag.
Zo knip je naadtoeslag aan
- Trek het patroon over in jouw maat, op patroonpapier of zijdepapier.
- Teken de naadtoeslag met een liniaal of een dubbel krijtwieltje evenwijdig aan de lijn. Of leg het patroon zonder toeslag op de stof en teken met kleermakerskrijt een tweede lijn eromheen.
- Gebruik verschillende breedtes waar nodig: 1 cm bij halslijnen, armsgaten en kraag (minder knippen in rondingen), 1,5 cm bij zij- en schoudernaden (ruimte om te passen), 2 tot 4 cm bij zomen.
- Schrijf het op het patroondeel, bijvoorbeeld "incl. 1 cm". Zo weet je het over een jaar nog.
1 cm of 1,5 cm?
In Nederland en België werken veel naaisters met 1 cm. Amerikaanse en Engelse patronen werken met 1,5 cm (5/8 in). In de SewNQuilt app kies je je eigen standaard voor kleding: 1 cm, 1,5 cm, 3/8 in, 1/2 in of 5/8 in. Voor quilten werk je met 0,75 cm of 1/4 in.
| 1 cm (3/8 in) | 1,5 cm (5/8 in) | |
|---|---|---|
| Voordeel | minder knippen en inknippen in rondingen, preciezer in kleine delen | ruimte om uit te leggen bij het passen, makkelijk met franse naad of platte naad |
| Mooi voor | halslijnen, armsgaten, kraag, kinderkleding, tricot | zijnaden, broeken, jassen, eerste passing |
| Let op | weinig ruimte om groter te maken | inknippen en terugknippen in bochten |
Kies wat bij het kledingstuk past, en houd het per kledingstuk consequent. Twee delen die aan elkaar komen, hebben altijd dezelfde naadtoeslag nodig.
Zoomtoeslag
| Waar | Zoomtoeslag |
|---|---|
| Blouse en shirt | 1 tot 2 cm (3/8 tot 3/4 in), vaak een smalle omgeslagen zoom |
| Rok en jurk | 3 tot 4 cm (1 1/4 tot 1 5/8 in) |
| Broek | 3 tot 4 cm (1 1/4 tot 1 5/8 in) |
| Jas | 4 cm (1 5/8 in) |
| Tricot met coverlock | 2 tot 3 cm (3/4 tot 1 1/4 in) |
| Mouw | 2 tot 3 cm (3/4 tot 1 1/4 in) |
Naadtoeslag bij quilten: 0,75 cm of 1/4 in
Bij patchwork is de naad veel smaller, omdat je honderden naden hebt en elke millimeter telt. In inch patronen is het 1/4 in (0,635 cm). In metrische patronen is 0,75 cm de gewoonte, sommige ontwerpers gebruiken 0,7 cm. Een vierkant knip je dus afgewerkt + 2 x de naad:
- 10 cm afgewerkt wordt 11,5 cm geknipt.
- 4 in afgewerkt wordt 4 1/2 in geknipt.
Let op: 0,75 cm en 1/4 in zijn niet hetzelfde. Een quilt van 10 x 10 vierkanten knip je dus helemaal in centimeters of helemaal in inches, nooit door elkaar.
De krappe kwart inch
Bij het strijken vouwt de stof om de naad heen, en dat kost een fractie. Daarom naaien quilters vaak een krappe naad: een draaddikte binnen de lijn. Doe de naadproef: drie stroken van 4 x 9 cm (1 1/2 x 3 1/2 in) aan elkaar moeten precies 9 cm (3 1/2 in) breed worden.
Andere quiltnaden
| Techniek | Naad |
|---|---|
| Patchwork met de machine of de hand | 0,75 cm of 1/4 in |
| English paper piecing | 1 cm (3/8 in) om het papiertje |
| Applicatie, naald omslaan | 0,5 cm (3/16 tot 1/4 in) |
| Rag quilt (rafelnaad aan de voorkant) | 1,25 tot 1,5 cm (1/2 tot 5/8 in) |
| Bies aanzetten | 0,75 tot 1 cm (1/4 tot 3/8 in) |
Naadtoeslag in een diagram
Een nette naad op de machine
- Naadgeleider: de lijnen op de steekplaat van je machine geven de afstand van de naald. Plak een strookje tape op de lijn van 1 cm of 1,5 cm, dan volgt de stof vanzelf de goede lijn.
- Kijk naar de geleider, niet naar de naald. Je ogen sturen je handen.
- Rondingen: knip bij 1,5 cm naadtoeslag in tot net voor de stiklijn, of knip terug tot 0,5 cm. Bij 1 cm is dat vaak al niet meer nodig.
Veelgemaakte fouten
- Naadtoeslag dubbel. Een Amerikaans patroon heeft de naad er al bij. Wie er nog 1,5 cm bij knipt, maakt alles twee maten groter.
- Naadtoeslag vergeten. Een Knipmode of Burda patroon zonder toeslag geknipt, wordt een maat te klein. Zet een grote "zonder naad" op je overgetrokken patroon.
- Verschillende toeslag op twee delen die samenkomen. Dan passen de inkepingen niet meer.
- Quilten met 1 cm. Je blokken worden te klein en je punten verdwijnen. Bij patchwork is het 0,75 cm of 1/4 in.
- Inches en cm door elkaar. 1/4 in is 0,635 cm, geen 0,75 cm. Kies één systeem per project.
Naadtoeslag met SewNQuilt
SewNQuilt weet wat je patroon doet. Voeg je een eigen pdf-patroon toe, dan leest SewNQuilt de werkbeschrijving en zet maten, materialen, stappen en naadtoeslag voor je klaar. Bij elk project zie je de naadtoeslag in centimeters en inches. Met de rekenhulp Naadtoeslag reken je een patroon om van 1,5 naar 1 cm, of van 5/8 in naar centimeters. En de patronen die je in de app print, op A4 of voor de kopieerwinkel op A0, tonen de naadtoeslag duidelijk op elk patroondeel.
Haal SewNQuilt in huis. In de browser reken je gratis met de naadtoeslag converter.
Veelgestelde vragen
Hoeveel naadtoeslag knip ik aan bij een Knipmode patroon?
Knipmode patronen zijn zonder naadtoeslag. Volg de werkbeschrijving van het model. Een veelgebruikte keuze is 1 cm bij hals, armsgat en kraag, 1,5 cm bij zij- en schoudernaden en 3 tot 4 cm voor de zoom.
Is de naadtoeslag inbegrepen bij Burda?
In het tijdschrift Burda Style niet: daar knip je 1 tot 1,5 cm aan, en 2 tot 4 cm voor zomen. Bij envelop patronen staat het op de envelop, lees die altijd even.
Wat is de naadtoeslag bij quilten?
0,75 cm in metrische patronen en 1/4 in in inch patronen. Een vierkant knip je dus afgewerkt + 1,5 cm, of afgewerkt + 1/2 in.
Wat is het verschil tussen naadtoeslag en naadwaarde?
Er is geen verschil. In Nederland zeg je meestal naadtoeslag, in Vlaanderen hoor je vaak naadwaarde. Allebei betekenen de stof tussen de stiklijn en de snijkant.
Hoeveel zoomtoeslag heb ik nodig?
Voor een rok, jurk of broek 3 tot 4 cm. Voor een blouse 1 tot 2 cm. Voor een jas 4 cm. Bij tricot met een coverlock 2 tot 3 cm.
Kan ik een patroon met 1,5 cm naadtoeslag naaien met 1 cm?
Ja, als je eerst 0,5 cm van de toeslag afknipt. Naai je zonder te knippen met 1 cm, dan wordt elk deel aan elke naad 0,5 cm breder, en een kledingstuk met vier lengtenaden dus 4 cm wijder.
Verder lezen
Bronnen
- Knipmode, werkbeschrijving top KM2502 (patroondelen exclusief naadtoeslag), https://knipmode.nl/app/uploads/2025/02/KM2502-21top_pdfpatroon.pdf, gecontroleerd op 31-10-2026.
- Simplicity, informatie over pdf patronen en naadtoeslag, https://simplicity.com/pdf-patterns-information, gecontroleerd op 31-10-2026.
- OTTOBRE design, maattabellen en patrooninformatie, https://www.ottobredesign.com/pages/size-charts, gecontroleerd op 31-10-2026.
- Big 4 fit brochure (1998, via Threads Magazine), https://images.threadsmagazine.com/app/uploads/2008/10/11135606/fitbroch.pdf, gecontroleerd op 31-10-2026.
- Quilting Daily, quilt block math, https://www.quiltingdaily.com/quilt-blocks-simple-math-part-2, gecontroleerd op 31-10-2026.
- ISO 4916:1991, Textiles, seam types, https://www.iso.org/standard/10934.html, gecontroleerd op 31-10-2026.
Fotoverantwoording
- Jacob Moseholt op Pexels, ID 31070320, https://www.pexels.com/photo/sewing-tools-and-accessories-on-pattern-paper-31070320/
- Screenshot: SewNQuilt app (eigen opname).
- Tekeningen: SewNQuilt tekenengine.