De naald is het kleinste en goedkoopste onderdeel van je naaimachine, en toch bepaalt hij of je naad mooi wordt. Een verkeerde naald slaat steken over, trekt draden uit tricot of breekt op jeans. Met de tabel hieronder kies je in tien seconden de juiste.
Naalddikte lezen: 80/12, wat betekent dat?
Op elk doosje staan twee getallen. Het eerste is de Europese maat NM: de dikte van de naald in honderdsten van een millimeter. Het tweede is de Amerikaanse maat. Ze betekenen hetzelfde.
| NM / US | 60/8 | 65/9 | 70/10 | 75/11 | 80/12 | 90/14 | 100/16 | 110/18 | 120/19 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Diameter | 0,60 mm | 0,65 mm | 0,70 mm | 0,75 mm | 0,80 mm | 0,90 mm | 1,00 mm | 1,10 mm | 1,20 mm |
| Kleurband SCHMETZ (dikte) | lichtturkoois | lichtgrijs | groen | roze | oranje | blauw | paars | geel | bruin |
Huishoudnaaimachines gebruiken het naaldsysteem 130/705 H (ook HAx1 of 15x1 genoemd): een platte kolf aan één kant. Die past in vrijwel elke huishoudmachine van Bernina, Brother, Janome, Pfaff, Singer en andere merken. Lockmachines gebruiken vaak een ander systeem, kijk in je handleiding.
De tabel: welke naald voor welke stof?
| Stof | Naaldtype | Dikte |
|---|---|---|
| Voile, batist, chiffon, tule | microtex | 60/8 tot 70/10 |
| Zijde charmeuse | microtex | 60/8 tot 70/10 |
| Viscose, rayon challis, tencel | microtex | 70/10 tot 80/12 |
| Dun linnen | microtex | 70/10 tot 80/12 |
| Quiltkatoen, katoen poplin, mousseline | universeel | 80/12 |
| Tetra (double gauze) | universeel | 80/12 |
| Flanel | universeel | 80/12 tot 90/14 |
| Middel linnen, linnen met katoen | universeel | 80/12 tot 90/14 |
| Wollen kostuumstof, wolflanel | universeel | 80/12 tot 90/14 |
| Ribfluweel | universeel | 90/14 |
| Fluweel | universeel (of stretch 75/11) | 70/10 tot 80/12 |
| Lichte jeans | jeans | 80/12 tot 90/14 |
| Middel jeans, stretch jeans | jeans | 90/14 tot 100/16 |
| Zware jeans, canvas, keper | jeans | 100/16 tot 110/18 |
| Katoenen tricot, boordstof | jersey | 70/10 tot 80/12 |
| Tricot met elastaan, viscose tricot, modal | stretch | 75/11 (tot 90/14) |
| Joggingstof (French terry) | jersey | 80/12 tot 90/14 |
| Sweatstof, gebreide stof | jersey | 80/12 tot 90/14 |
| Zwemkledingstof, lycra | stretch | 75/11 tot 90/14 |
| Fleece, minky | stretch | 90/14 |
| Tafelzeil, gecoate katoen, kunstleer | microtex | 80/12 tot 90/14 |
| Leer (kleding) | leer | 80/12 tot 100/16 |
Twijfel je tussen twee diktes? Begin met de dunste en naai een proeflapje met dezelfde lagen als in je naad. Slaat de machine steken over of buigt de naald, ga dan een maat dikker.
De naaldtypes en hun kleur
SCHMETZ, de Duitse naaldenmaker, geeft elk type een eigen kleurband bovenaan de kolf. Een tweede band geeft de dikte (tabel hierboven).
| Type | Code | Punt | Voor | Kleurband (type) |
|---|---|---|---|---|
| Universeel | 130/705 H | licht afgerond | geweven stof en een beetje tricot | geen |
| Microtex | H-M | heel scherp en slank | fijne geweven stof, microvezel, gecoate stof, applicatie | paars |
| Jersey | H SUK | middelgrote bolle punt | tricot, boordstof, gebreide stof | oranje |
| Stretch | H-S | bolle punt, speciaal oog | stof met elastaan, lycra | geel |
| Jeans | H-J | scherp, versterkte schacht | jeans, canvas, meerdere lagen | blauw |
| Leer | H LL | snijpunt | echt leer | bruin |
| Quilt | H-Q | taps toelopend | patchwork door meerdere lagen | groen |
| Topstitch | 130 N | extra groot oog | dik sier- en quiltgaren | lichtturkoois |
| Borduur | H-E | groot oog | borduurgaren | rood |
| Metallic | H-MET | groot, gepolijst oog | metaaldraad | roze |
Tweelingnaalden (H ZWI) hebben twee getallen: de afstand tussen de naalden en de dikte, bijvoorbeeld 4,0/80. Voor tricot is er een stretch tweelingnaald.
Garen en naald: ze moeten bij elkaar passen
Het garen moet soepel door het oog en de gleuf van de naald glijden. Garendikte vergelijk je het best in Tex: het gewicht in gram van 1000 meter draad. Hoe hoger de Tex, hoe dikker de draad.
| Garen | Tex | Naald |
|---|---|---|
| Fijn garen, bijvoorbeeld Gütermann Mara 120 | Tex 25 | 70/10 tot 80/12 |
| Allesnaaigaren, bijvoorbeeld Gütermann Mara 100 | Tex 30 | 70/10 tot 90/14 |
| Steviger polyester garen | Tex 40 | 90/14 tot 100/16 |
| Siersteekgaren, bijvoorbeeld Gütermann Mara 30 | Tex 100 | topstitch 100/16, of jeans 110/18 door dikke lagen |
| Quiltgaren 40 wt | quilt of topstitch 90/14 | |
| Quiltgaren 50 wt | 70/10 tot 80/12 |
Let op: de "wt" op quiltgaren en het nummer op Mara klossen zijn verschillende systemen. Vergelijk binnen één merk, of op Tex als die op de klos staat.
Wanneer vervang je de naald?
Zet een nieuwe naald in bij elk nieuw project, en meteen als je een van deze signalen ziet (SCHMETZ):
- de draad rafelt of breekt;
- de machine slaat steken over of de steken worden ongelijk;
- de stof rimpelt langs de naad;
- de gaatjes in de stof worden groter;
- je hoort een tikkend of ploppend geluid bij het insteken.
SCHMETZ geeft er ook een vaste maat bij: een nieuwe naald aan het begin van elk project of na ongeveer 8 naaiuren, wat het eerst komt. Is de naald verbogen, heb je een speld geraakt of slaat de machine steken over, vervang hem dan meteen.
Zo vervang je de naald
- Zet de naald in de hoogste stand en zet de machine uit.
- Draai de naaldklemschroef los en trek de oude naald naar beneden eruit.
- Steek de nieuwe naald zo ver mogelijk omhoog, platte kant naar achteren (bij de meeste machines).
- Draai de schroef stevig aan en rijg opnieuw in.
Veelgemaakte fouten
- Universele naald voor alles. Op tricot geeft dat overgeslagen steken en gaatjes, op jeans een gebogen naald.
- Te dunne naald met dik garen. Het garen rafelt of breekt. Kies een topstitchnaald voor dik garen.
- Bot geworden naald. Het eerste wat je controleert bij elk naaiprobleem.
- Leernaald op kunstleer. Kunstleer is gecoate stof: een microtex is meestal mooier. Test altijd op een restje.
- Naald verkeerd om. Platte kant naar achteren, anders vormt de machine geen steek.
De juiste naald in de SewNQuilt app
De stoffenbibliotheek in SewNQuilt beschrijft 113 stoffen en 20 vezels met gewicht, naald, garen, strijken en verzorging. Kies je stof en je ziet meteen het naaldtype en de dikte. De rekenhulpen Naalddiktes en Garendiktes zetten NM, US en Tex naast elkaar. In de Machineschool leer je naald vervangen, inrijgen, spoelen en spanning instellen. Vraag het Pip welke naald bij je linnen past, en je hebt meteen antwoord.
Veelgestelde vragen
Welke naald gebruik ik voor katoen?
Een universele naald 80/12 voor quiltkatoen, poplin en mousseline. Voor heel fijn katoen zoals batist of voile een microtex 60/8 tot 70/10.
Welke naald voor tricot?
Een jerseynaald 70/10 of 80/12 voor katoenen tricot en boordstof. Zit er elastaan in, kies dan een stretchnaald 75/11, of 90/14 bij dikkere stof.
Welke naald voor jeans?
Een jeansnaald: 90/14 tot 100/16 voor gewone jeans en 100/16 tot 110/18 voor zware jeans of veel lagen, zoals bij de zoom.
Wat betekent 80/12 op een naald?
80 is de Europese maat: de naald is 0,80 mm dik. 12 is dezelfde dikte in de Amerikaanse nummering.
Hoe vaak moet ik mijn naaimachinenaald vervangen?
Aan het begin van elk project of na ongeveer 8 naaiuren, wat het eerst komt, zo adviseert SCHMETZ. En meteen als de naald verbogen is, een speld raakte of je overgeslagen steken, rafelend garen, rimpels of tikkende geluiden merkt.
Welke naald gebruik ik om te quilten?
Een quiltnaald of topstitchnaald 90/14 met quiltgaren van 40 wt. Voor het aan elkaar naaien van lapjes is een universele of microtex 70/10 tot 80/12 met 50 wt garen ideaal.
Welke kleur heeft een stretchnaald?
Bij SCHMETZ heeft de stretchnaald een gele band. De jerseynaald is oranje, de jeansnaald blauw, de microtex paars en de quiltnaald groen.
Verder lezen
Bronnen
- SCHMETZ, kleurcode kaart (herzien 2025), https://cdn.shopify.com/s/files/1/0579/8857/9507/files/SCHMETZ-Color-Code-Chart-Base-Revised-2025-012125.pdf, gecontroleerd op 31-10-2026.
- SCHMETZ, FAQ (wanneer de naald vervangen), https://www.schmetzneedles.com/pages/faqs, gecontroleerd op 31-10-2026.
- SCHMETZ ABC Pocket Guide (naald per stof), https://www.allbrands.com/images/Barbara/ABC-brochure.pdf, gecontroleerd op 31-10-2026.
- BERNINA, naaldenbrochure (Nederlands), https://bernina.com/getdoc/1f02cc70-e388-45f9-be68-68cb26b1b6a9/BERNINA_Nadelbroschuere_NL_low-res, gecontroleerd op 31-10-2026.
- Coats, thread numbering (Tex), https://www.coats.com/en/info-hub/thread-numbering/, gecontroleerd op 31-10-2026.
- WAWAK, Gütermann Mara 30 (Tex 100), https://www.wawak.com/Gutermann-Mara-30-Top-Stitch-Button-Hole-Thread-Tex-100-328-yds, gecontroleerd op 31-10-2026.
Fotoverantwoording
- cottonbro studio op Pexels, ID 6660927, https://www.pexels.com/photo/a-close-up-shot-of-a-person-putting-a-thread-in-a-needle-6660927/
- Screenshot: SewNQuilt app (eigen opname).
- Tekening: SewNQuilt tekenengine.